Հայաստանը բախվում է իր տնտեսական անվտանգությանը սպառնացող լուրջ խնդրի։ Ռուսաստանի կողմից կոնյակի և այլ ապրանքների որակի վերաբերյալ բարձրացված կասկածները, որոնք հասել են դատական հայցի մակարդակի, ցույց են տալիս, որ երկու երկրների միջև առկա բիզնես հարաբերությունների հիմքերը խորապես տատանվում են։
Իրավիճակը սկսվեց «Ռոսալկոգոլտոբակկոնտրոլ» դաշնային ծառայության կողմից «Պռոշյանի կոնյակի գործարանի» նկատմամբ ներկայացված հայցով, որը պահանջում է վերջինիս ռուսական շուկա արտահանման լիցենզիան վերացնել։ Պատճառաբանությունը ստանդարտներին չհամապատասխանող արտադրանքի մատակարարումն է։ Այս դատական գործընթացը, որը գտնվում է արբիտրաժային դատարանում, կարող է ունենալ ողջ հայկական կոնյակ արդյունաբերության համար ճակատագրական հետևանքներ։
Այս խնդիրը, թեև նոր չէ, այս անգամ հասել է իր գագաթնակետին։ Ռուսաստանի կողմից կոնյակի որակի վերաբերյալ բողոքները բազմիցս են հնչել, սակայն լիցենզիայից զրկելու հարցը երբեք չի բարձրացել։ Իրավիճակը սրվեց այն բանից հետո, երբ որոշ հայկական շրջանակներ, առանց իրենց հաշվի տալու, սկսեցին հայտարարել, թե կարող են ապրել նաև առանց ռուսական շուկայի։
Սակայն խնդիրը կոնյակով սահմանափակված չէ։ «Ռոսսելխոզնադզորի» ղեկավար Սերգեյ Դանկվերտը զգուշացնում է, որ ոչ միայն կոնյակ, այլև բուսական և կենդանական ծագման այլ արտադրանքներ, այդ թվում՝ ծաղիկներ, կարագ, պանիր և իշխան, ենթարկվում են ստուգումների, որոնք հաճախ բացահայտում են խախտումներ։ Դանկվերտը նշում է, որ ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում շուկաների հասանելիության դյուրինացումը հանգեցրել է մատակարարումների անտրամաբանական աճի, ինչի արդյունքում Հայաստանով այլ երկրների ապրանքներ են ներմուծվում Ռուսաստան՝ ներկայացվելով որպես հայկական։
Այս իրավիճակը ավելի է խորացվում երկաթուղու կոնցեսիոն կառավարման հարցի համատեքստում։ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահի հանդիպումը, որը նախատեսվում էր որպես լուծումների գտնելու հարթակ, ավարտվեց անհաջողությամբ։ Ռուսաստանը բացահայտ հայտարարեց, որ պատճառ չկա կոնցեսիայից հրաժարվելու համար, ինչը հակասում է Նիկոլ Փաշինյանի կողմից արևմտյան հովանավորների պահանջներին՝ ռուսներից երկաթուղու կառավարումը հետ վերցնելու մասին։
Այսպիսով, Հայաստանը գտնվում է երկու հակասական ուժերի միջև։ Մի կողմից՝ արևմտյան հովանավորները պահանջում են ռուսական ազդեցությունից հեռանալ, մյուս կողմից՝ Ռուսաստանը, որը հիմնական տնտեսական գործընկերն է, սկսում է բացահայտ ցույց տալ, թե ինչ ռիսկեր են սպառնում այս քաղաքականության հետևանքով։
Այս ամենը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի տնտեսական անկախության և անվտանգության հարցում ռիսկերը բարձրացել են՝ ստեղծելով անկանխատեսելի և վտանգավոր իրավիճակ երկրի համար։
