Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հաստատել է, որ ինքն է տվել Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրեն Էդիտա Գզոյանին հրաժարականի դիմում գրելու ցուցումը։ Այս որոշումը, վարչապետի խոսքով, պայմանավորված էր ինստիտուտի տնօրենի կողմից կատարած գործողությամբ, որը նա որակում է որպես «կառավարության վարած արտաքին քաղաքականությանը հակառակ և սադրիչ գործողություն»։
Իրավիճակը սկանդալային բնույթ է ստացել այն բանից հետո, երբ Թանգարան-ինստիտուտի տնօրենը Միացյալ Նահանգներում այցելած ԱՄՆ փոխնախագահին նվիրել է մի շարք գրքեր, որոնցից մեկը ամերիկյան մամուլի հավաքածու էր, որտեղ տեղ գտած էին հայերի դեմ ադրբեջանական ագրեսիայի մասին հոդվածներ՝ 1905-1921 թվականներին։ Փաշինյանը նշել է, որ երկրում արտաքին քաղաքականություն վարում է կառավարությունը, և պետական պաշտոնյաները պետք է հետևեն դրան։ Նրա կարծիքով՝ այսպիսի գործողություն, երբ երկրի ղեկավարն ասում է, որ ղարաբաղյան շարժում չկա, իսկ ինստիտուտի տնօրենը նվիրում է Արցախի թեմայով գիրք, «ի՞նչ է նշանակում, էս երկրում քանի՞ հոգի կարա արտաքին քաղաքականություն վարի»։
Այս գործողությունը, որը ինստիտուտի կողմից համարվում էր պատմական վկայությունների ժողովածուի ներկայացում, կառավարության կողմից մեկնաբանվել է որպես պետական արարողակարգից դուրս գործողություն։ Թանգարան-ինստիտուտի նախկին տնօրեն Էդիտա Գզոյանը հրաժարվել է մեկնաբանել այս որոշումը։
Հետաքրքրական է, որ ինստիտուտի տնօրենի ազատման պատճառի մասին առաջին հիմնավորումը, որը կրթության նախարար Ժաննա Անդրեասյանը ներկայացրել էր հոգաբարձուների խորհրդի անդամներին, շինարարության հետ կապված խնդիրն էր։ Սակայն այսօր վարչապետ Փաշինյանը հայտարարել է, որ պատճառը հենց այս գիրք նվիրելն է։
Այս իրադարձությունից հետո Թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնելու է Փաշինյանի նախկին օգնական Հրաչյա Թաշչյանը։ Նա հրաժարվել է մեկնաբանել իր նշանակման առիթը, սակայն հավաստատել է, որ ակադեմիական աշխարհը պետք է շարունակի իր աշխատանքը նույն հունով։
Հոգաբարձուների խորհրդի նախկին անդամ ազգագրագետ Հրանուշ Խառատյանը, որը հրաժարական է տվել այս սկանդալի պատճառով, Փաշինյանի խոսքը որակում է որպես սպառնալիք ակադեմիական ազատությանը։ Նրա կարծիքով՝ Փաշինյանի գործողությունները հիշեցնում են խորհրդային տարիներին Կոմկուսի կողմից գիտնականներին ստիպելը՝ ոչ թե պատմական ճշմարտությունները, այլ պարտադիր քաղաքական թեզիսները ուսումնասիրելու։
Այս իրադարձությունները հարուցել են լայն հասարակական քննարկում՝ կապված պետական ինստիտուտների անկախության, ակադեմիական ազատության և արտաքին քաղաքականության միջև հարաբերությունների շուրջ։
